Ned Curic to wybitny umysł i wizjoner. Na motoryzację patrzy z szerokiej perspektywy i jako jeden z nielicznych w branży otwarcie mówi o jej przyszłości, błędach i zagrożeniach. Trafnie przewiduje nadchodzące zmiany i nie boi się ich wyprzedzać zarówno myślą, jak i działaniem. Dlatego każda rozmowa z nim jest niezwykle cenna. Tym razem spotkaliśmy się podczas Salonu Samochodowego w Paryżu, gdzie Stellantis pokazał kolekcję prototypów zapowiadających przyszłość marek koncernu.
Ned Curic odpowiada dziś w Stellantisie za rozwój produktów i technologii. Jest też członkiem zespołu kierowniczego koncernu. Karierę zaczynał w 1996 r. od systemów inżynieryjnych w Northrop Grumman, amerykańskim koncernie z branży lotniczej, kosmicznej i obronnej. Po krótkim epizodzie w sektorze finansowym w 2000 r. przeszedł do Microsoftu. Pracował tam w obszarach konsultingu, produktów, bezpieczeństwa i doradztwa.
Z motoryzacją związał się w 2013 r., kiedy został wiceprezesem grupy i dyrektorem ds. technologii w Toyota Motor North America. Dwa lata później współtworzył dział Toyota Connected i objął w nim funkcje wiceprezesa wykonawczego, dyrektora technicznego oraz członka zarządu. Od czerwca 2017 r. jako wiceprezes Amazona ds. Alexa Automotive kierował działaniami tej firmy w branży motoryzacyjnej. W 2021 r. dołączył do Stellantisa jako dyrektor ds. rozwoju produktu i technologii.
Ned Curic
Dziesięć lat temu zapytałem pana, kiedy będziemy mogli wsiąść do autonomicznego samochodu i pojechać choćby na koniec świata, nie przejmując kierownicy ani na chwilę. Mało kto w branży odważył się wtedy podać choćby przybliżony termin. Pan ocenił, że przed 2050 rokiem będzie to bardzo trudne. Jaką datę podałby pan dziś?
2030. Tak, myślę, że w 2030 roku będzie można wsiąść do samochodu i pozwolić mu zawieźć się dokądkolwiek. Od naszej ostatniej rozmowy wiele się zmieniło za sprawą dużych modeli językowych (LLM). Największy przełom dotyczy tego, jak uczymy systemy. Określenie, jak samochód ma się zachować w konkretnej sytuacji, nigdy nie stanowiło większego problemu. Najtrudniej było przewidzieć, co za chwilę zrobi ktoś inny na drodze. Duży model językowy uczy się rozpoznawać intencję już po tym, jak układamy zdanie. Nawet jeśli jest źle zbudowane i pełne literówek, model potrafi odczytać, co mamy na myśli, i przewidzieć dalszy ciąg wypowiedzi. Tę samą metodę uczenia udało się już zastosować do nagrań wideo. Dzięki temu system potrafi odczytać intencję kierowcy w sąsiednim samochodzie choćby po mrugnięciu oka czy geście dłoni. To rzeczywiście niesamowite. Już dziś model potrafi odczytać, co człowiek po drugiej stronie skrzyżowania chce przekazać gestem. O możliwościach modeli językowych każdy może się przekonać w rozmowie. Wytrenowanie modelu bazowego, który analizuje nagrania wideo, wymaga ogromnej mocy obliczeniowej i równie dużych zbiorów danych. Dzięki temu system potrafi przewidzieć, co za chwilę zrobią inni uczestnicy ruchu. Doświadczony kierowca poradzi sobie nawet na wyjątkowo skomplikowanym skrzyżowaniu. Ale od kierowcy z krótszym stażem taki system już dziś lepiej odczytuje zamiary innych.
Czytaj więcej
Porsche pokazało plan na najbliższą dekadę i tym razem nie chodzi wyłącznie o kolejne samochody elektryczne. Marka chce jednocześnie rozwijać samoc...
Myślę więc, że najtrudniejszy problem udało się rozwiązać dzięki dużym modelom językowym. Pozostaje pytanie, jak zastosować tę technologię na dużą skalę. Trzeba ustalić, ile mocy obliczeniowej będzie potrzebował samochód, ile kamer powinien mieć i ile dodatkowych czujników potrzeba, by wychwycić to, z czym kamery radzą sobie słabiej. Samo połączenie informacji z kamer i pozostałych czujników, czyli fuzja danych, jest już stosunkowo prostym zadaniem.
Jednocześnie samochód nie może czekać na odpowiedź z chmury. Na drodze musi zareagować natychmiast, dlatego sam analizuje dane z czujników i w ułamku sekundy podejmuje decyzję. Do chmury trafiają natomiast dane z jazdy. To tam powstają duże modele bazowe i tam się je trenuje. Samochody stale dostarczają nowych danych, dzięki czemu możemy na bieżąco aktualizować modele. To zupełnie inny świat niż kilka lat temu.
Zdarzało się, że duże modele językowe zachowywały się nieprzewidywalnie, bez wyraźnej przyczyny. Czy podobne ryzyko istnieje w samochodzie autonomicznym? Czy model sterujący autem mógłby wymknąć się spod kontroli?
Można to rozwiązać na kilka sposobów. W niektórych systemach samochód prowadzi sztuczna inteligencja, a jej decyzje sprawdza drugi system. Ostrożniejsze firmy w mniejszym stopniu polegają na AI. Do nadzoru wykorzystują klasyczne metody podejmowania decyzji, które w danej sytuacji są bardziej niezawodne. Taki nadzór może się opierać na prostej regule „W takich sytuacjach nigdy nie skręcaj w prawo”. Jeśli więc kierowca AI mówi „skręć w prawo”, nadzorca blokuje manewr.
W bardziej zaawansowanych systemach również nadzorcą jest sztuczna inteligencja. Jeden model szybko przetwarza informacje i prowadzi samochód. Drugi ma do dyspozycji więcej danych i sprawdza decyzje pierwszego. Jeśli oba modele różnią się w ocenie sytuacji, ostatnie słowo ma nadzorca. Na autostradzie to żaden problem, bo oba modele są zgodne. Ale kiedy sytuacja na miejskiej ulicy robi się skomplikowana, jest jeszcze ten „gość”, który patrzy kierowcy AI na ręce.
Czytaj więcej
Tesla wygasi produkcję Cybertrucka w fabryce w Teksasie około połowy 2027 r. – zapowiedział Elon Musk. Miejsce kanciastego pikapa ze stali nierdzew...
Pojawiają się doniesienia, że sztuczna inteligencja potrafi sama znaleźć sposób na obejście systemu, który ją nadzoruje. Czy AI za kierownicą też mogłaby obejść taki nadzór?
Teoretycznie wszystko jest możliwe. Ale w samochodzie to my wyznaczamy granice, w których działa system. Sam się nie aktualizuje. Kontrolujemy sposób aktualizacji modelu i po każdej zmianie musimy sprawdzić w testach, czy działa tak, jak powinien. Nad jego decyzjami czuwa drugi model, który również ma ściśle określone zadanie.
Model sterujący samochodem ma więc znacznie mniejszą swobodę niż modele, które potrafią „uciec” spod nadzoru. Tamte wręcz szkoli się w obchodzeniu zabezpieczeń. Jeśli tego nauczymy model, właśnie to zrobi. Nasz model uczymy podejmowania właściwych decyzji na drodze, a drugi model czuwa, by ewentualny błąd nie przełożył się na manewr samochodu. Czy ktoś mógłby celowo wprowadzić błędne dane podczas aktualizacji modelu? Oczywiście. Takie ryzyko znamy już z oprogramowania, którego używamy dzisiaj. W systemach jazdy autonomicznej mamy jednak sztuczną inteligencję pod kontrolą.
Wspomniał pan, że samochody przesyłają dane do chmury. W USA administracja Bidena wprowadziła ograniczenia dotyczące stosowania chińskiego oprogramowania w autach, a w Polsce wojsko zakazało wjazdu samochodów wyprodukowanych w Chinach na teren chronionych obiektów wojskowych. Jak pan ocenia te środki ostrożności?
Samochody stają się inteligentnymi robotami. Przenieśmy się 10 lat w przyszłość. Każdy samochód będzie systemem robotycznym i będzie miał pewien poziom sterowania, którym trzeba będzie zarządzać. Jak w przypadku każdego złożonego systemu trzeba zachować nad nim pełną kontrolę. Nie tylko nad danymi, ale także nad systemami, które te dane kontrolują. Czyli nie tylko dane, ale też anteny, systemy, przez które się komunikujesz, i centra danych, w których potem trenuje się i aktualizuje modele. Taki poziom kontroli nad systemami trzeba wdrożyć. I myślę, że w Chinach jest on wdrożony – Chińczycy nie wpuszczają zachodnich systemów do Chin i nikogo nie powinno to dziwić. Relacja powinna być taka sama.
Ale my na to pozwalamy.
Myślę, że to się zmieni. Jestem zdeklarowanym pacyfistą. Chciałbym żyć w świecie, w którym wszyscy swobodnie dzielą się danymi. Dziś jednak wygląda to inaczej. Skoro w Chinach nie możemy korzystać z naszych systemów, dlaczego chińskie systemy miałyby działać w Europie na innych zasadach? Chodzi o wzajemność. Dlatego uważam, że Stany Zjednoczone postąpiły słusznie.
Europa powinna pójść tą samą drogą i stosować wobec chińskich systemów takie zasady, jakie Chiny stosują wobec naszych. Chcemy w ten sposób chronić infrastrukturę krytyczną. Zależy nam również na tym, by europejscy inżynierowie mogli tu, w Europie, prowadzić badania i rozwijać zaawansowane technologie. Dlaczego mielibyśmy przenosić ich miejsca pracy do Chin?
Kiedy ktoś mnie pyta, co właściwie rozumiem przez „chińską technologię”, odpowiadam wprost. Uważam, że wszystkie technologie, z których korzystają dziś Chiny, powstały w Europie albo w Stanach Zjednoczonych. Weźmy choćby akumulatory litowo-jonowe czy sodowo-jonowe. To wynalazki Zachodu. Podobnie jest z elektroniką, od samych chipów po maszyny do ich produkcji. Sami wyeksportowaliśmy te technologie do Chin. Przewagę dają Chinom subsydia i skala produkcji. Niestety, sami pomogliśmy im tę przewagę zbudować. W Europie zabrakło przemyślanej polityki przemysłowej. Takiej polityki dziś potrzebujemy.
A teraz proszę odpowiedzieć na pytanie, które w tym momencie powinienem zadać.
Powinien pan zapytać, jaki będzie następny przełom.
Zatem jaki będzie następny przełom w motoryzacji?
Myślę, że kolejny wielki przełom w motoryzacji przyniesie inżynieria materiałowa. Może pana zaskoczę, bo pewnie spodziewał się pan, że zacznę od technologii cyfrowych. Tymczasem za sprawą sztucznej inteligencji i nanotechnologii trwa cicha rewolucja w badaniach nad materiałami. Potrzebuje jej cały przemysł, a motoryzacja szczególnie. Samochody są po prostu za ciężkie. Wystarczy porównać dzisiejsze auta z tymi sprzed 20 czy 30 lat. Na dłuższą metę trudno sobie wyobrazić, że nadal będziemy produkować tyle tak dużych i ciężkich samochodów. Gdyby zapytał mnie pan, czego życzyłbym światu, odpowiedziałbym, że całej rodziny nowych materiałów. Chciałbym, żeby łączyły wytrzymałość stali z lekkością i elastycznością włókien, a kosztowały tyle co plastik. Wierzę, że takie materiały powstaną i że nauczymy się je produkować na dużą skalę. To wiele zmieni, zwłaszcza w samochodach elektrycznych. Już dziś potrafimy zbudować lekkie auto elektryczne. Problem w tym, że jest ono niezwykle drogie.
O ile mniej by ważyły? O 300 kilogramów? O pół tony?
O połowę. Myślę, że jeśli prace nad nowymi materiałami utrzymają obecne tempo i wszystko pójdzie dobrze, za dziesięć lat będziemy mogli o tyle zmniejszyć masę samochodu. Sam poświęcam tym materiałom sporo czasu. Jeszcze nie wiem, który z nich pozwoli nam to osiągnąć, ale wierzę, że się uda. Takie materiały zmienią sposób, w jaki projektujemy samochody, produkujemy części i montujemy je w całość. Początki tych zmian już u nas widać. Zaczęliśmy od plastikowych części w modelu Ami. A teraz proszę sobie wyobrazić, że na dużą skalę możemy stosować materiał, który w dotyku przypomina stop metalu, ma wytrzymałość stali, a przy tym jest lekki jak tworzywo sztuczne czy włókno węglowe.
Jakie największe błędy pana zdaniem popełniła branża motoryzacyjna w ostatnich latach?
Przeinwestowanie. To największy błąd ostatnich lat.
Mówi pan o samochodach elektrycznych?
Mam na myśli samochody elektryczne i to, ile wydaliśmy na wyposażenie dodatkowe – elektronikę i najróżniejsze technologie. Uważam, że to ogromne marnotrawstwo. Klientom trudno się w tym wszystkim odnaleźć i trudno im to docenić. To cyfrowy szum. Wystarczy spojrzeć na wielkie ekrany, które montujemy dziś w dużych samochodach. Klienci nie wiedzą, co zrobić z całą tą powierzchnią. Uważam, że popełniamy błąd. Od dawna mówię, że wydajemy na to za dużo. Klienci chcą, żeby jazda była bezpieczna, komfortowa i przyjemna. Chcą mieć do dyspozycji dużo technologii, ale oczekują, że korzystanie z niej będzie proste i naturalne. A my jako branża przeinwestowaliśmy. Samochód to nie telefon.
Ned Curic
I dlatego powstaje taki samochód jak Citroën 2 CV, prostolinijny i nostalgiczny…
Ta prostota zaczyna się od najdrobniejszych detali. Bardzo blisko współpracuję z projektantami, bo chcę, żebyśmy tworzyli samochody, które ludzie pokochają i które będą im sprawiać przyjemność na co dzień. Od przyszłego roku zobaczy pan, jak to podejście przekłada się na nową generację naszych samochodów. Jest mi ona bardzo bliska. Proszę choćby spojrzeć na 2 CV.