Strefy Czystego Transportu – spójrzmy na fakty

W miastach duszących się od spalin Strefy Czystego Transportu są jedynym obecnie dostępnym rozwiązaniem dającym nadzieję na zmniejszenie emisji z transportu. Tam, gdzie wprowadzono takie strefy i wyeliminowano z ulic bardzo stare pojazdy odnotowano niższe poziomy zanieczyszczeń pyłami i tlenkami azotu – pisze Filip Jarmakowski z Polskiego Alarmu Smogowego w polemice z tekstem Szczepana Mroczka.

Publikacja: 06.02.2024 17:55

Strefy Czystego Transportu – spójrzmy na fakty

Foto: AdobeStock

Dyskusja o Strefach Czystego Transportu w Polsce powinna opierać się na faktach: badaniach zdrowotnych i pomiarach jakości powietrza. Na razie emocje biorą górę.

11 stycznia 2024 w Rzeczpospolitej ukazał się artykuł dotyczący unieważnienia uchwały w sprawie powstania Strefy Czystego Transportu (SCT) w Krakowie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Wymowa artykułu wskazuje, że SCT nie mają przełożenia na stan środowiska, w tym na poprawę jakości powietrza — są one obciążeniem dla osób gorzej sytuowanych, a prawdziwym celem wdrażania takich rozwiązań jest eliminowanie samochodów z miast.

To twierdzenia niezgodne z prawdą nie tylko w odniesieniu do krakowskiej Strefy Czystego Transportu, ale też większości istniejących obszarów tego rodzaju w Europie. Żadna z takich Stref nie doprowadziła też do redukcji ruchu ulicznego nie mówiąc o eliminacji aut z ulic. Doprowadziła natomiast do poprawy jakości powietrza.

Założenia SCT przyjęte w Krakowie od początku były liberalne – od lipca 2024 roku mogłyby po Krakowie przemieszczać się samochody osobowe z napędem benzynowym spełniające normę Euro 1 oraz z silnikiem diesla spełniające normę Euro 2. Najstarsze spełniające te wymagania samochody miałyby odpowiednio 32 i 28 lat

Czytaj więcej

Biedronka ma szanse zostać liderem elektromobilności w Polsce

W drugim, bardziej restrykcyjnym etapie wchodzącym w życie od lipca 2026, krakowska SCT wprowadzała kolejne ograniczenia: co najmniej norma Euro 3 dla samochodów benzynowych (samochody nawet 26 letnie) oraz Euro 5 dla samochodów z silnikiem Diesla (samochody 16 letnie).

Dodatkowy zapis krakowskiej uchwały dotyczył samochodów rejestrowanych po 1 marca 2023, które miały spełniać wymogi drugiego etapu SCT.  Trudno uznać takie samochody za auta nowoczesne czy luksusowe z perspektywy roku 2024 i tym bardziej roku 2026. Nie są też one z pewnością po za zasięgiem gorzej sytuowanych mieszkańców miasta, co można sprawdzić na popularnych portalach aukcyjnych. Uchwała przyjęta została w listopadzie 2022 roku, dając tym samym wystarczającą ilość czasu mieszkańcom na dostosowanie się do jej wymogów.

Raport Najwyższej Izby Kontroli

Odnosząc się do kwestii ekologii i jakości powietrza – jego wpływ na zdrowie człowieka jest bezsporny, na co zwróciła uwagę między innymi Najwyższa Izba Kontroli publikując pod koniec roku 2020 informację o wynikach kontroli „Eliminowanie z ruchu drogowego pojazdów nadmiernie emitujących substancje szkodliwe”, w której jasno stwierdzono: „(…) 2019 r. na polskich drogach zginęło blisko 2,9 tys. osób. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) z 2019 r. z powodu zanieczyszczenia środowiska w Europie co roku dochodzi do ponad 400 tys. przedwczesnych zgonów. W Polsce ponad 40 tys. rocznie.

Podobną opinię przedstawili lekarze i naukowcy reprezentujący Koalicje Lekarzy i Naukowców na Rzecz Zdrowego Powietrza: Obecnie dysponujemy już mocnymi dowodami na to, że narażenie na komunikacyjne zanieczyszczenia powietrza, takie jak dwutlenek azotu i ozon oraz na pył zawieszony wiąże się z większym prawdopodobieństwem nasilenia objawów astmy. Powoduje to także zwiększoną ilością przyjmowanych leków oraz większą liczbą pobytów w szpitalach.

Autor artykułu sugeruję również większą ekologiczność starych samochodów z perspektywy śladu węglowego – nowe samochody to kolejne tony CO2 wypuszczone do atmosfery. Argument ten nie ma jednak nic wspólnego ze Strefami. CO2 nie jest zanieczyszczeniem powietrza - to gaz cieplarniany. SCT służą zmniejszeniu emisji zanieczyszczeń do powietrza, którym oddychamy w miastach- pyłów (PM) i tlenków azotu (NOx).

Substancje te powodują szereg chorób m.in. układu oddechowego. Ze względu na gęstą zabudowę miejską stanowią one poważny problem dla mieszkańców, a jednym z kroków do jego rozwiązania są wprowadzane SCT. Takie Strefy dają efekt na obszarze miast, gdzie kumulacja aut w ruchu na jednym kilometrze jezdni jest ogromna, nieporównywalna z np. lokalną droga wiejską.

Kraków ze strefą czystego transportu

Słusznie zwraca uwagę autor na różnicę między homologacją, z jaką auto opuszcza fabrykę a rzeczywistymi emisjami auta po pewnym okresie użytkowania. Dane z pomiarów wykonywanych np. w Krakowie w roku 2019 wskazują jednak jasno — istnieje zależność między standardem emisji wg którego produkowany był silnik, a realną emisją. Nawet najlepiej utrzymane najstarsze auta emitują wielokrotnie więcej zanieczyszczeń, niż ich odpowiedniki z silnikami wypełniającymi surowsze standardy Euro. Pomiary te ujawniły oczywiście pewien niski odsetek pojazdów skrajnie niesprawnych — za kontrolę ich stanu technicznego odpowiedzialne są jednak instytucje centralne, a nie samorząd.

Podsumowując: celem Stref Czystego Transportu nie jest rozwiązywanie problemów globalnych. Mają one przede wszystkim służyć poprawie jakości powietrza, życia i zdrowia mieszkańców miasta, w którym przekroczone są normy zanieczyszczenia powietrza. W miastach, w których takie strefy powstały poprawia się jakość powietrza i, w efekcie, zdrowie mieszkańców.

Dyskusja o Strefach Czystego Transportu w Polsce powinna opierać się na faktach: badaniach zdrowotnych i pomiarach jakości powietrza. Na razie emocje biorą górę.

11 stycznia 2024 w Rzeczpospolitej ukazał się artykuł dotyczący unieważnienia uchwały w sprawie powstania Strefy Czystego Transportu (SCT) w Krakowie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Pozostało 94% artykułu
Ekologia
Silnik diesla zasilany wodorem. To osiągnięcie Politechniki Krakowskiej
Ekologia
Nowe badanie UE. Przez ostatnie 12 lat nie odnotowano redukcji emisji CO2
Ekologia
Miłosz Jakubowski: Strefa Czystego Transportu – nie taka straszna, jak ją malują
Ekologia
Sąd unieważnił uchwałę dotyczącą wprowadzenia Strefy Czystego Transportu w Krakowie
Ekologia
Rowery wyprzedzają samochody. W stolicy tego kraju wprowadzono ograniczenie 30 km/h
Ekologia
Gdzie ta ekologia? Auta coraz cięższe, większe i mocniejsze